10 mei 2022

9de Editie

Rotterdamse rijkdom en emancipatie in de 19e eeuw

De West-Indische Compagnie (1621-1792)

Een particuliere Nederlandse handelsonderneming met een monopolie op de overzeese handel in het door de Staten-Generaal vastgestelde octrooigebied; met name de trans-Atlantische driehoekshandel op West-Afrika, de Cariben en Noord- en Zuid-Amerika.

Historicus Paul van de Laar over Rotterdamse rijkdom

Hoe moeten we kijken naar Anton Kröller en Lodewijk Pincoffs? Waren dit succesvolle Rotterdamse zakenlui of kunnen we spreken van roofkapitalisme? En hoe komt Rotterdam aan haar positie als tweede stad van Nederland? In een nieuwe aflevering van History Matters gaat presentator Hasna El Maroudi in gesprek met historicus Paul van de Laar. Ook is er spoken-word van Tyler Koudijzer.

Van de Laar kiest in zijn minicollege bewust de woorden ‘roven’ en ‘graaien’. “Ook toen de slavernij was afgeschaft, ontstonden er arbeidsvormen die daarvoor in de plaats kwamen”, legt hij uit. “Formeel kun je zeggen: deze mensen hebben een arbeidscontract. Maar is dat arbeidscontract gelijkwaardig afgesloten en met respect voor de arbeid die iemand levert?”

Dat sommige ondernemers in de beeldvorming gezien worden als succesvolle zakenmannen, is volgens Van de Laar eigenlijk van alle tijden. “Als ondernemers succes hebben, vragen we ons bijna nooit af: hoe kom je aan je geld? Hoe is het verdiend? Dat is op zich het knappe van het kapitalistische systeem. Dat het zo succesvol is en dat het suggereert dat het op basis van gelijkwaardigheid is, maar dat is natuurlijk niet zo.”

History Matters met Nancy Jouwe over ‘de lange 19e eeuw’

“Emancipatiebewegingen zijn geen lineaire bewegingen. Je leert dat de strijd nooit gestreden is en je nooit moet denken dat het klaar is.” In een nieuwe aflevering van History Matters vertelt cultuurhistoricus en schrijfster Nancy Jouwe over ‘de lange 19e eeuw’ waarin emancipatiebewegingen zoals het abolitionisme en het feminisme ontstonden. Ook is er spoken-word van Tyler Koudijzer.

De 19e eeuw was een periode waarin grote veranderingen plaatsvonden. Zo ontstonden er nieuwe technieken zoals bruggen en spoorlijnen, werd Nederland een koninkrijk en werd de basis gelegd voor de Nederlandse parlementaire democratie.

“Terwijl dat gebeurt, vinden er verschuivingen plaats in de koloniale gebieden”, aldus Jouwe. “Juist in de 19e eeuw verovert Nederland grote delen van wat we nu kennen als Indonesië. Dat gaat gepaard met heel veel geweld, heel veel oorlog en heel veel doden.”

In haar college vertelt Jouwe dat er aan de ene kant sprake was van nationalisme en trots op de koloniale veroveringen. Aan de andere kant ontstonden ook emancipatiebewegingen. Ze gaat dieper in op twee voorbeelden: de abolitionisten die zich inzetten voor de afschaffing van de slavernij en de feministen die zich inzetten voor de rechten van vrouwen.

Play Video

9a. Rotterdamse rijkdom en emancipatie in de 19e eeuw

Play Video

9b. Rotterdamse rijkdom en emancipatie in de 19e eeuw

Editie #9

Rotterdamse rijkdom en emancipatie in de 19e eeuw